Fiscus herziet standpunt over gesplitste aankoop.

 

Vanaf 1 augustus 2020 moet een schenking die gekoppeld is aan een gesplitste aankoop voorafgaan aan de verkoopovereenkomst bij betaling van een voorschot. Een herziening van de wet dringt zich op.

OVERZICHT

  • Bij een gesplitste aankoop worden de blote eigendom en het vruchtgebruik gesplitst
  • Ouders kunnen zo het vruchtgebruik verwerven, en de kinderen de blote eigendom
  • Het deel van de kinderen wordt vaak gefinancierd via een schenking van de ouders
  • Om latere successierechten te vermijden moet de schenking voorafgaan aan de aankoop
  • De datum van de compromis wordt gebruikt als referentie bij betaling van een voorschot
  • Het nieuwe standpunt van de fiscus is vanaf 1 augustus van kracht in Wallonië en Brussel

 

Wanneer kinderen en hun ouders afzonderlijk de blote eigendom en het vruchtgebruik van een woning kopen, spreken we van een gesplitste aankoop. Vaak wordt zo’n aankoop voorafgegaan door een roerende schenking. Ouders kunnen zo hun kinderen helpen bij de financiering van de aankoop van de blote eigendom.


In theorie heeft deze techniek veel voordelen. De roerende schenking wordt weinig of niet belast, en de kinderen worden na het overlijden van de ouders met het uitdoven van het vruchtgebruik volledig eigenaar van het pand.

De fiscus blaast al lang warm en koud bij de manier waarop ze naar dit soort transacties kijkt. Vooral dan wat betreft de fiscale behandeling van de schenking bij het overlijden van de ouders.

 

Vernietiging door de Raad van State

In 2013 verduidelijkte de federale belastingdienst haar standpunt. Er zouden geen successierechten verschuldigd zijn als de voorafgaandelijke schenking geregistreerd werd, of als de blote eigenaar kan bewijzen dat er geen oorzakelijk verband is tussen de schenking en de aankoop van de woning.

In Vlaanderen nam Vlabel (de Vlaamse belastingdienst) de argumentatie van de federale belastingdienst over, en breidde die uit naar andere transacties. In een arrest van 12 juni 2018 vernietigde de Raad van State het standpunt van de Vlabel over gesplitste aankopen. Enkele dagen later liet de Vlaamse fiscus weten dat die het vernietigde standpunt niet langer zou toepassen op gesplitste aankopen in Vlaanderen.

 

Nieuw standpunt

Op 26 juni 2020 kwam de federale belastingdienst met nieuwe voorwaarden:

  • Een notariële akte is niet nodig voor de schenking die via handgift of via overschrijving gedaan kan worden
  • U hoeft de schenking niet te registreren
  • U moet kunnen bewijzen dat de schenking voorafging aan de aankoop
  • Als de vruchtgebruiker of blote eigenaar een bedrag (voorschot of garantie) betaalt bij het tekenen van de compromis, dan moet de schenking gebeurd zijn voor de datum van de compromis (en niet van de akte)
  • Als de schenking en de betaling samenvallen, of als u de datum van de schenking niet kunt bewijzen, dan bent u erfbelastingen verschuldigd bij het uitdoven van het vruchtgebruik

 

Wallonië en Brussel

Dit nieuwe standpunt gaat in vanaf 1 augustus 2020 voor gesplitste aankopen in Wallonië en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

Voorzichtigheid blijft evenwel geboden. Vermijd alvast onrechtstreekse schenkingen die geformaliseerd zijn in een niet-geregistreerd pacte adjoint. De belastingdienst zou kunnen stellen dat de partijen dan alleen bewijsdocumenten hebben die ze zelf hebben opgesteld, wat in de ogen van de fiscus niet voldoende zou zijn.

Dit nieuwe standpunt van de belastingdienst bewijst nog maar eens de noodzaak van een wetsherziening. Enkel zo kan een einde komen aan de debatten over de fiscale behandeling van de schenking die gekoppeld is aan een gesplitste aankoop.

Voor alle duidelijkheid: ook in het Vlaamse Gewest is de registratie van een onderhandse schenking dus geen verplichting meer sinds de tussenkomst van de Raad van State in 2018.